gwara 
SŁOWNIK  NASZEJ  CIESZYŃSKIJ  RZECZY JE  SKÓŃCZÓNY

Oto we strzodym, żech skóńczył pisać słownik naszej cieszyńskij rzeczy, podle abeceda. Pisołech go długi czas, s poru inkszych ksiónżek, kiere żech naszeł w szuflodzie. Isto ni ma w nim eszcze wszeckich słów, tóż jak nóndym jaki nowe, to chned go tam dopiszym. Możne Wy mocie eszcze jaki słowa, kiere mi wyślecie. Coby wlyźć do słownika styknie klepnónć na tyn link:


Coby nónść słowo jako sie go prawi po naszymu, styknie wciść knefle CTRL + F. Na wyrchu po prawej strónie wyskoczy okiynko kany piszymy słowo po polsku. Na przikład gdosi chce sie dozwiedzieć, jako je świnia po naszymu, tóż wcisko CTRL + F a napisze "świnia". Słownik mu chned pokoże, że to je babuć. Miyjcie sie wszecy dobrze.

WIELKANOC 2017

Wielkanoc ku nóm prziszła
Radość nóm prziniósła!
Pón Jezus zmartwychwstoł,
Ludzi łod śmierci ratuje, 
zajónc rod jak fazol
prezynta dzieckóm rychtuje.

Wielkij Nocy czas uż je,
Kury wajec niesóm fest.
My ty wajca sztrajchujymy,
Wiesołych Świónt winszujymy!



Przes Wielkanoc sie fajnie miyjcie,
Do kościoła zaglóndnijcie,
Pomalujcie wajec sto.
Niech wom co zajónczek do,

Chłopy w śmiergust baby lyjcie,
Sami poloć sie nie dejcie,
Śmiergustówke niech rychtujóm,
kołoczym, murzinym czynstujóm

Cosi o brylach - dowejcie pozór jak jich bydziecie kiej chledać...

Góni, wreszczy Pan Hilary, na dekiel mu piere,
bo kansikej tyn boroczek, stracił swoji bryle
chledo w galotach, kapsy łobmacuje
wyciepuje bótki i psinco znajduje
bajzel w szpajsce, w odmaryji
teraz leci do kuchyni
kurde, wreszczy, kurde bele
gdosi grajfnół moji bryle
wywraco sztokerdle, potym pod nióm lygo,
borok się nasrowo, we gnatach mu łygo
grzebie w kafloku, maco w nolepie
głowa spocóno, cały sie trzepie
Sakramyncki bryle, naozajst kansik wcisła
Hilarego baba co s gróntu hned prziszła
Prawi mu: na cóż robisz ty stary podciepie
Wali ci na dekiel, miele ci sie w łepie?
Ón do ni: isto żeś mi kansik ty bryle wraziła
Chedóm ich łod rana a nigdzi ich ni ma
Na polu ćmok, petryolka świyci,
Chłop se myśli móm to wszecko w rzici
Do zdrzadła sie naroz podziwoł  Hilary
Aż mu po puklu, przefurgły ciary
Dziwo sie na kinol, po łepie sie wali
Bo naszły sie bryle – co jich tak chledali
Ze zmierzłóm babóm, co go sprzezywała
S tej złości mu ani wieczerzi nie dała
Czy to ni ma gańba? – powiydzcie wy sami
Mieć bryle na kinolu, a chledać pod ryczkami…

GODNI ŚWIYNTA A NOWY ROK 2017

Wszeckigo nejlepszego Wóm przejym na Godni Świynta a na Nowy Rok. Starkóm a Starzikóm, zdrowio, a cobyście co nejdługszy żyli, aji wiyncyj jako sto roków, bo Waszo móndrość je potrzebno nowym generacyjóm. Coby sie Wóm gazdowie mnożiło, a rodziło, na zogrodzie, na polu a we chlywie. Coby Wóm Gażdzinki kury kupa wajec nanosiły, a s wajec kurzóntka sie wylyngły, a coby Was chłopy posłuchały a do aryndy moc nie chodzili. Dziecka, cobyście posłuchały Tatów a Starzików, bo nie chcóm dlo was źle. Cobyście sie we szkole dobrze uczyły a posłuchały rechtorów. Coby Wóm wszeckim Pón Bóczek błogosławił. Rzykejcie do niego a bydzie Was mioł we swoji opiece. Wszeckim przejym coby tyn 2017 rok był aspóń tak dobry jako tyn, a coby nie był gorszy. Nie wodźcie sie, wyrzóndzejcie ze sobóm, nie yny przes kómputer a telefón, ale gor jak sie spotkocie. Pogódźcie sie jak żeście sóm powadzóni, pamiyntejcie o borokach a o tych kierzi sóm nimocni, bo jak je zdrowi to je wszecko. Zdrowio Wóm przejym na każdy dziyń, yny se go nie psujcie cygaretlami a gorzołóm. Gorzołym idzie pić ale po kapce. Eszcze roz wszeckigo nejlepszego na ty Godni Świynta a na Nowy Rok. Miyjcie sie pieknie.  


Rajd Barbórki 2016.  21-11-2016


Skóńczyła sie nastympno edycyj Rajdu Cieszyńskij Barbórki. Latoś cesty specjalne były blisko Ustrónio - w ipowcu a w Nierodzimiu. Ścigały sie siedymdziesiónt dwie załogi, ale nie wszecy dojechali do mety. Na latośni barbórce Czas sie miyniuł - ros było pieknie a za chwile zaczło loć. W poprzednich rokach na cestach leżoł uż  śniyg, latoś było ros sucho a ros mokro. Porenoście załóg musiało skóńczyć rajd, pore aut sie potrzaskało, a inksze sjechały s cesty, ale aspóń tela dobrze, że żodnymu sie nic nie stało. To był ciynżki rajd  - prawi Kamil Bolek, kiery go latoś wygroł - czas sie miynił, nejprzód padoł deszcz, potym prziszło słóńce. My jednako mómy radzi jak padze, a chcieli my wiyncyj deszcza. Skóńczyli my, wygrali my, mómy lepsze miejsce jako łóńskigo roku - wtynczas my byli drudzy. Sóm my radzi - prawi Kamil Bolek. Kamil Bolek a Marcin Gaś wygrali w Cieszynie, jednako fórt dóm drudzy w klasyfikacyji generalnej Rajdowych Mistrzostw Ślónska. - Nie udało sie, sóm my drudzy w klasyfikacyji generalnej, wygrywómy klasym, chybiło punktów. Tómek mioł takóm przewagym, że nie szło go dogónić - prawi zawodnik AK Cieszyńskigo.

Tómasz Sztwiertnia, kiery na mecie był sztworty, to jednako był rod. Piyrszo cesta była czysto a wartko, na drugi uż było rostomajcie - kupa bagna, auto klejzało, było kupa bagna, nie szło sie udzierżeć na ceście. Jednako to był dobry rajd - prawi szofer. Dobey, bo Tómasz Sztwiertnia a Krzisztof Pietruszka wygrali w klasyfikacyji generalnej Mistrzostw Ślónska. Obo byli radzi, drugi sezón rajdów a uż tela wygrali. Piyrszy ros jechali w Sakso - silnym aucie a poradzili wygrać. To był fajny rajd, cesty ciekawe - prawi szofer AK Galicyjskigo Marcin Słobodzian. Jechoł pospołu s Jakubym Wróblym w Subaru Imprezie, a w kategoryji gość mieli nejlepszy czas. Szoferóm sie podobały cesty, sóm my radzi, że sie żodyn fest nie potrzaskoł, choć były auta, kiere do mety nie dojechały - prawi Marcin Kowalik, prezes Automobiklubu Cieszyńskigo.

Wiyncyj nowin tukej: Aktualności

Murzinek Bambo - po naszymu

W Afryce miyszko Bambo, Murzinek,
Ganc czorny, mały lokaty synek.
Czornóm mo matkym, fotra czornego,
Ujca a ciotkym, starzika - każdego.
Mo pieknóm chałpym - coby jóm postawić
trzeja mieć patyki a do ziymie wrazić,
Bo przeca lepszej chałupy nie trzeja
Kiej sie rok cały hyc leje s nieba.
Skyrs tego sagi sóm Afrykóny,
A mało kiery je łobleczóny.
Skyrs tego grejcary se uszporujóm
Bo lóntow, mantli - nic nie kupujóm.

Bambo Murzinek to je móndry synek,
Ni mo we szkole żodnych jedynek.
Bo se móndre wieca ciepie do głowy
W swoji afrykońskij szkole s trowy.
We szkole ni ma ławek, stołków ani płota,
Ani łokiyn, bo tam je łokropno duchota.
Wszyscy afrykańscy rechtorzi,
Mają sie od nas troszeczkym gorzij,
Ni majóm blajsztyftów ani taszek s ksiónżkami,
Tóż muszóm po piosku pisać palcami.
Ale skyrs tego też fajnie majóm,
Bo im do chałupy nic nie zadowajóm!

Jak uż Murzinki we szkole głód majóm,
To se pauzym robióm a se śniodajóm.
Ale ni majóm taszek s kapsami,
Ani żodnego kónzumu s kołoczkami.
Głodny Murzinek se do lasa leci,
Coby se na strómie kapkym pomaszkecić.
Może se utargać figi a daktyle,
Lebo po banany na stróm wylyźć.
A jak go suszy to miasto Coli
Na wielkucnóm palmym sie wgramoli,
kany sie kapkym napije zdrowego,
Mlyczka z łorzecha kokosowego.

                                             Strónka zajś funguje

 

Przes ostatnich pore miesiyncy cosik było nie echt s mojóm strónkóm, isto jakisi dobieł mi ciepnół wirusa, abo wloz a chciol se sóm cosik porobić. Jakby eszcze co słusznego napisoł, to bych sie nie pogniwoł, ale strónka sie nie chciała włónczyć, a jak uż zaczła sie pokazować to ji to szło przeogrómnie pómału. Dziepro wczora żech wszecko sprawił. Pore ludzi do mie pisało, esi eszcze na strónce bydym pisoł. Fórt robiym słownik, a w Kulturze Materialnej piszym o transporcie. Stronka fórt żyje, nasza cieszyńsko rzecz też, bo jóm każdy dziyń dokoła słyszym. Terazy móm wiyncyj czasu, jako kiejsi, tóż ros na tydziyń bydym pisoł, co nowego na naszej Cieszyńskij Ziymi a eszcze inksze wieca, tak coby każdy tukej naszoł cosi dlo siebie.                                       


Posłuchej - ZŁOTOGŁOWIEC

Posłuchej - UTOPCOWO WDZIYNCZNOŚĆ

Posłuchej - STRZIGÓNIE

Posłuchej - POŁEDNICE

Posłuchej - PODCIEPY



1. Wiesieli sie zaczyno ze zaczóntku, a kóńczy sie, kiej Młoducha a Żynich usnóm.
2. Ci, kierym sie nie podobo kany siedzóm przi stole, bydóm mieć na drugi dziyń całóm salym yny dlo siebie. 
3. Gdo przidzie na wiesieli nasrany, to go bydymy roswiesielać. Jednako jak sie nóm nie udo, to wiesielnika bydzie trzeja wykludzić.
4. Wiesielnicy nie śmióm stawiać na stole próznych sztamperlików, każdy wiesielnik musi pić gorzołkym, coby młodym sie darziło.
5. Wiesielnicy nie śmióm kopać w nosie kómusi inkszymu, grzebać mu widelcym w uchu, pić przes słómkym sómsiada, a nie śmióm uciyrać masnych palców w oblyczki kogosi inkszego. 
6. Nie śmi sie chodzić pod stołym a chytać wiesielników po nogach, coby nie było za niedługi czas jakigo rozwodu.
7. Sztamperliki nie śmióm być prózne. Dlo tych próznych sie bydzie loć, coby wiesielnicy w nich nie uwidzieli dna.
8. Ci, kierzi bydóm fanzolić, a stracóm temat, bydóm go mógli na drugi dziyń łodebrać, kiej sie bydzie zamiatać salym.
9. Chłopi majóm aspóń roz zatańcować ze swojimi paniczkami. To je yny pore minut zwyrtanio, a jak se zatańcujóm, to sie nie bydóm pote wadzić.
10. Jak gorzołka sie wyleje na oblyczki to sie nic nie robi, doniesymy nastympnóm flaszkym.
11. Nie śmi sie wiyncyj pić gorzołki, kiej nie nie poradzi rzyc: „ciupała siykiyreczka, naciupała szesnost, gdo nie wierzi niech to smierzi, że tego je szesnost”. Pote eszcze musi porachować sylaby.
12. Nie śmi sie sturkać, wywracać oczami, ani kopać pod stołym przocieli, coby sie uż kludzili ku chałupie.
13. S wiesielo wiesielnicy mogóm brać yny dobre wspóminki, nic wiyncyj.
14. Ci, kierzi uż idóm ku chałupie muszóm wziónść ze sobóm swojich chłopów a swoji paniczki. Wiesielnicy nie śmióm sie zamiyniać swojimi połowicami.
 15. Jak kiery wiesielnik se wszymnie, że je sóm na sali, to znaczy, że wiesieli sie uż skóńczyło.
16. Ci wiesielnicy, kierzi myślóm, że mógli by srobić lepsze wiesieli, bydóm musieć taki zrobić do pół roku.
17. Każdy wiesielnik musi se to poczytać, a jak bydzie robił wszecko co tukej było popisane, to wiesieli bydzie fajnacki, a żynich s młoduchóm bydóm radzi.  


Dlo tych co wolóm posłuchać - audiobook

Od dzisia wszecko to co je tukej napisane na strónce. bydym czytoł a dowoł na youtube. Piyrszy tajl mocie poniży:

                                                  
Kliknij Tukej

Bulczónka po mojimu

 

Eszcze jak żech był swobodny, a musiołech se sóm warzić, to żech se wymyśluł takóm polywke, kieróm każdy chłop bes baby se może lachko uwarzić.   A aji jak mo babe, to se jóm może uwarzić, jak sie s  nióm powadzi. Jo na tóm polywkym prawiym bulczónka, choć recepisów na bulczóne je kupa. Bulczónka to je polywka ze ziymioków, kiero musi se pómału bulkać, na małym łogniu. Na Cieszyńskij Ziymi sie prawiło na takowe jodło – ajntop, bo sie to jodało a nic wiyncyj na łobiod.

Przi niedzieli a przi świyncie sie jadło polywke a drugi. Na każdo ludzie byli zarobióni, tóż gaździnki warziły wartko jodło, kiere miało być ajnfachowe, a chłopóm szmakować. Niży mocie recepis na bulczónke po mojimu, ale każdy se jóm może warzić jako sie mu uzdo.

 

Narychtujcie:

 

Garniec – sztyry litry;

Wodym – nejlepszy ze zdrzódła;

Knobloch;

Udko s kurczoka, abo jakisi inksze miynso, jaki kiery mo rod;

Trzi kostki na rosół;

Majyrónek, fynikiel, laurowy listek, pieprz w zorkach, sól;

Pore ziymioków;

Nugle;

Marekwia, pietruzieli.

 

Do garca wloć trzi litry wody. Minso pokroć, ziymioki, marekwie, pietruzieli też, a pote wciepać do garca s wodóm. Jak się woda zacznie warzić to ujónć gazu, a wciepać wszecko inksze co żeście narychtowali. Warzić pómału, polywka musi bulkać na małym łogniu. Garniec przikryć deklym, ros na jakisi czas pomiyszać warzechóm. Bulczónka je lepszo na drugi dziyń, jak się zoleży. Jak wychłódnie to jóm idzie wrazić do chłódka, baji do szpajski.  


Stary kościół


Stareczka se siedli na ryczce kole okna. Rynkóm odsunyli firange, podziwali sie za okno, na polu fukoł jesiynny wiater, ze stróma uż spadły łostatni liści. Na placu żodnego nie było, gowiydź siedziała we chlywie pochowano, bo sie boła zimnicy. Kocury we waszkuchni czakały, aż gazda zachajcuje pod blachóm. Dwiyrze sie łodewrziły,  stanyła w nich mało Haniczka a prawi: "starko byłach dzisiok w kościele, a wiysz ón uż je taki stary, że się isto zwali a kiejsi sie doczkóm, aż bydóm stawiać nowy". Stareczka się uśmiychnyli pogłoskali wnuczkym po głowiczce a prawióm: "Wiysz moji dziecko, jo też kiejsi hań downij byłach mało tako jako ty terazy. Też sie mi zdało, że tyn kościół je starucny a że długo nie wydzierży. Ale nejprzód mie w nim łokrzcili, pote żech sie w nim brała ze starzikym, łokrzciłach swoji dziecka, pote óny wydowały sie w nim a żyniły, krzciły zajś swoji dziecka a terazy wiym, że niż mie bydóm chować to mie wniesóm w trówle do tego kościoła, a farorz bydzie w nim rzykoł nady mnóm cobych miała wieczne spoczywani". Haniczka sie yny podziwał na starkym, nie chciała wierzić w to co wyrzóndzo. Pote eszcze starka prawi: "My tukej sóm yny na chwile, a tyn kościół tukej stoł a bydzie eszcze stoł kupa roków. Nasze krziże przi grobach na kierchowie się obalóm, a w tym kościele fórt bydóm krzcić, żynić sie a rzykać nad trówłami".  

  Kiejsi arynda, terazy fejs...


Jak se spómnym, to kiejsi hań downij, jak człowiek uż wszecko mioł porobióne w chałupie, to sie zazwóniło po kamratach, abo baji sie posłało krótki bryft - SMS, a jak sie gdo ozwoł, to człowiek sie oblyk a obuł a szpacyrcugiym sie szłapało ku aryndzie. W Małych Kóńczyc jich mómy pore: Strażok, Zómek, u Jarziny, a kiejsi była eszcze u Szczyrby kole krziża, a na Karolince. W gospodzie było dycki wiesioło, bo każdy cosik drzisnył nowego: co, kany, a kiej sie stało. Człowiek nie musioł sie łożrać, a i tak było fajnacko. Ty czasy uż sóm za nami. Terazy, jak sie gdo chce s kim widzieć, to wlazuje na fejsa. Oto niedowno mi aji kamrat, s kierym żech kiejsi chodzowoł na piwo, posłoł wirtualny krygiel s browarym a pianóm na dwa palce...